Cinsel şiddet; rızası dışında veya rızasının geçerli sayılamayacağı durumlarda bir kişiye karşı gerçekleştirilen, tamamlanmış ya da teşebbüs aşamasında kalmış her türlü cinsel eylemi kapsar. Vajinal, anal veya oral yolla gerçekleşen fiziksel penetrasyon; cinsel organlar, göğüsler veya kalça gibi bölgelere doğrudan veya giysi üzerinden yapılan kasıtlı dokunuşlar bu kapsamdadır. Ayrıca fiziksel temas içermeyen sözlü ve davranışsal taciz ile rıza dışı izleme veya görüntüleme gibi eylemler de cinsel şiddet kabul edilir.
Bir eylemin cinsel şiddet sayılabilmesi için cinsel bir nitelik taşıması, hedef alınan kişinin buna rıza göstermemesi (veya yaş küçüklüğü, zihinsel engel, akıl hastalığı gibi nedenlerle rızasının hukuken geçersiz olması) ve bireyin vücut dokunulmazlığı ile mahremiyetini ihlal etmesi gerekir.
Toplumsal ve bölgesel faktörlere göre değişmekle birlikte; cinsel saldırı riskini artıran unsurlar arasında kadın cinsiyeti, genç yaşta olmak, daha önce cinsel saldırıya maruz kalmış olmak, ekonomik yetersizlikler, alkol veya madde kullanımı, göç ve savaş ortamları ile parçalanmış aile yapıları öne çıkmaktadır.
Cinsel suç mağdurlarının değerlendirme süreçleri; uzman adli tıp hekimlerinin, gerekli laboratuvar altyapısının ve multidisipliner bir ekibin bulunduğu donanımlı cinsel saldırı kliniklerinde yürütülmelidir.
Bu kliniklerdeki standart değerlendirme süreci şu adımları içerir:
- Hayati risklerin kontrolü ve ilk yardım müdahalesi
- Bilgilendirilmiş onam (rıza) alınması
- Kapsamlı tıbbi öykü (anamnez) alınması
- Genel fiziksel ve ano-genital muayene
- Multispektral Görüntüleme cihazları ve kolposkopi ile detaylı fotoğraf dokümantasyonu
- Laboratuvar incelemeleri için numune alınması
- Psikolojik değerlendirme ve destek
- Gebelik ile cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların değerlendirilmesi ve önleyici tedaviler
- Adli tıbbi muayene ve raporlama
- Sosyal destek, rehabilitasyon ve koruma tedbirlerinin planlanması
Akut cinsel saldırı vakalarında, mağdurun vücudunda farklı şiddetlerde travmatik lezyonlar görülebilir. Tıbbi müdahale sırasında; saç, kumaş lifi, kan pıhtısı, meni veya tükürük gibi biyolojik/fiziksel delillerin kaybolmadan koruma altına alınması, soruşturmanın seyri için son derece kritiktir.
Sağlık çalışanları muayeneye başlamadan önce mağdurla güven bağı kurmalı, kendini tanıtmalı ve süreci mağdurun sosyokültürel durumunu gözeterek şeffaf bir şekilde anlatmalıdır. Fotoğraflama, numune alma ve cihazlı görüntüleme dâhil tüm işlemler için mağdurun süreci anladığından emin olunmalı ve yazılı onamı mutlaka alınmalıdır.
Öykü alma aşamasında doğrudan olayın adli detaylarına girmek yerine, öncelikle hastanın genel tıbbi geçmişi öğrenilmelidir. Yaş, geçirilmiş hastalıklar ve ameliyatlar, kullanılan ilaçlar, jinekolojik öykü, alkol/madde kullanım alışkanlıkları gibi bilgiler toplandıktan sonra olayın detaylarına geçilmelidir.
Adli süreci aydınlatmak adına şu kritik ayrıntılar nazikçe toplanmalıdır:
- Olayın ne zaman, nerede ve nasıl gerçekleştiği,
- Saldırı sırasında güç, silah, fiziksel kısıtlama veya tehdit kullanılıp kullanılmadığı,
- Penetrasyonun türü veya diğer fiziksel temasların boyutu,
- Boşalma gerçekleşip gerçekleşmediği ve vücut sıvılarının nereye temas ettiği,
- Saldırganın prezervatif veya kayganlaştırıcı kullanıp kullanmadığı,
- Olaydan sonra mağdurun duş alma, diş fırçalama veya kıyafet değiştirme gibi delilleri etkileyebilecek eylemlerde bulunup bulunmadığı,
- Saldırı sırasındaki kıyafetlerin mevcut durumu,
- Mağdurun veya saldırganın alkol/madde etkisi altında olup olmadığı ve mağdurun bilinç kaybı yaşayıp yaşamadığı,
- Saldırganların sayısı, eşkâlleri ve olaya katılım düzeyleri.
Kusursuz bir adli muayene için ışık kaynakları, spekulum, steril swaplar ve numune tüpleri gibi temel tıbbi malzemelerin yanı sıra ileri teknoloji görüntüleme sistemlerine ihtiyaç vardır. Geçmişte standart kameralar ve basit ışık kaynaklarıyla yürütülen bu incelemeler, bugün yerini çok daha geniş ışık dalga boyları sunan ForenScope Multispektral Görüntüleme teknolojilerine bırakmıştır.
Fiziksel muayenenin temel amacı; yara ve travmaları tespit etmek, delilleri belgelemek ve mağdurun tedavisini planlamaktır. Tüm vücut; parmak izleri, ısırık izleri, ekimoz veya çizikler açısından dikkatle incelenmelidir. Tespit edilen her lezyon, renk ve ölçü skalalarıyla birlikte vücut diyagramlarına işlenmeli ve fotoğraflanmalıdır.
Bu noktada ForenScope SAFE, ForenScope SAFE Pro ve ForenScope SAFE System cihazları, hekimlerin çıplak gözle veya standart yöntemlerle kaçırabileceği kritik delilleri gün yüzüne çıkaran üst düzey bir teknoloji sunar.
Cihazların sunduğu Beyaz, Beyaz Polarize, Mavi ve Yeşil ışık grupları ile gelişmiş multispektral filtreleme yetenekleri sayesinde; meni, idrar, kan ve tükürük gibi biyolojik sıvılar vücutta veya giysi üzerinde kolayca tespit edilebilir. Polarize görüntüleme özelliği; yara, çürük ve diş izi gibi travmatik bulguların parlama olmadan en ince detayına kadar kaydedilmesini sağlar.
Kolay kullanım sunan bu sistemler, muayenelerin standartlara uygun şekilde yapılmasını kolaylaştırır. ForenScope Case Management (Vaka Yönetimi) yazılımı ile hekimler, elde ettikleri tüm fotoğraf ve videoları her mağdur için özel olarak oluşturulan dijital albümlere kaydeder; detaylı notlar ve raporlar oluşturabilir.
Uluslararası adli sistemlerde tam geçerliliğe sahip olabilmesi için, ForenScope SAFE serisi cihazlar görüntüleri RAW (ham) formatında kaydeder ve bu veriler istendiğinde yüksek kaliteli JPEG olarak dışa aktarılabilir. ForenScope SAFE teknolojileri ile alınan bu kesin ve tartışmasız bulgular, soruşturmaların sağlıklı sonuçlanmasında ve yargı sürecinde adil kararlar verilmesinde kilit bir rol oynar.
ForenScope, geliştirdiği benzersiz teknolojilerle adli görüntüleme alanında dünya lideridir. Görünmeyeni görünür kılarak adli tıp uzmanlarına hız ve kesinlik kazandırır, her türlü delilin en doğru şekilde toplanmasına öncülük eder.